पाठ ९२ वा - आत्मनेपदी विद्यर्थ
आत्मनेपदी विध्यर्थाचे प्रत्यय
ईय ईवहि ईमहि प्रथम पुरुष
ईथा: ईयाथाम् ईध्वम् द्वितीय पुरुष
ईत ईयाताम् ईरन् तृतीय पुरुष
ईक्ष् (१ आ. प.) = पहाणे
ईक्षेय ईक्षहि ईक्षेमहि प्रथम पुरुष
ईक्षेथा: ईक्षेयाथाम् ईक्षेध्वम् द्वितीय पुरुष
ईक्षेत ईक्षेयाताम् ईक्षेरन् तृतीय पुरुष
जन्-जा (४ आ. प.) = उत्पन्न होणे
जायेय जायेवहि जायेमहि प्रथम पुरुष
जायेथा: जायेयाथाम् जायेध्वम् द्वितीय पुरुष
जायेत जायेयाताम् जायेरन् तृतीय पुरुष
*लस्ज्-लज्ज् (६ आ. प.) = लाजणे
*
लज्जेय लज्जेवहि लज्जेमहि प्रथम पुरुष
लज्जेथा: लज्जेयाथाम् लज्जेध्वम् द्वितीय पुरुष
लज्जेत लज्जेयाताम् लज्जेरन् तृतीय पुरुष
रच् (१० उ. प.) = रचना करणे
रचयेय रचयेवहि रचयेमहि प्रथम पुरुष
रचयेथा: रचयेयाथाम् रचयेध्वम् द्वितीय पुरुष
रचयेत रचयेयाताम् रचयेरन् तृतीय पुरुष
प्रश्न १) खाली वाक्यांचे संस्कृतमधे विध्यर्थात भाषांतर करा.
१) मी कल्याण पहावे. (ईक्ष्)
२) सर्वांनी मांगल्याची इच्छा करावी. (ईह्)
३) सूर्य व चंद्र प्रकाशावेत. (प्र + काश्)
४) वानरांनी उड्या माराव्यात (कूर्द्)
५) तुम्ही सर्वांनू मला क्षमा करावी.
६) सर्वांनी प्रयत्न करावा. (प्र + यत्, चेष्ट्)
७) राजाने शत्रूवर विजय मिळवावा.
८) ईश्वराने रक्षण करावे (त्रै-त्राय्)
९) तुम्ही दोघांनी त्वरा करावी. (त्वर्)
१०) सज्जनांनी दया करावी (दय्)
११) तारकांनी चमकावे. (द्युत्-द्योत्)
१२) आईने अन्न शिजवावे (पच्)
१३) सदस्यांनी पुस्तके व्यावीत. (नी-नय्)
१४) असुरांनी बाधा करू नये. (बाध्)
१५) कोणीही भिक्षा मागू नये.
१६) तपस्व्याने यज्ञ करावा. (यज्)
१७) चांगल्या कार्याला लवकर सुरवात करावी. (रभ्)
१८) दुर्बळांनी सबळांचा आश्रय घ्यावा्. (आ + श्रि-श्रय्)
१९) विद्यार्थ्यांनी विद्या मिळवावी.
२०) मुलांनी आईवडीलांची सेवा करावी (सेव्)
आत्मनेपदी विद्यर्थ उत्तरे
प्रश्न १) खाली वाक्यांचे संस्कृतमधे विध्यर्थात भाषांतर करा.
१) मी कल्याण पहावे. (ईक्ष्)
उत्तर - अहं कल्याणम् ईक्षेय ।
२) सर्वांनी मांगल्याची इच्छा करावी. (ईह्)
उत्तर - सर्वे माङ्गल्यम् ईहेरन् ।
३) सूर्य व चंद्र प्रकाशावेत. (प्र + काश्)
उत्तर - सूर्य: चन्द्र: च प्रकाशेयाताम् ।
४) वानरांनी उड्या माराव्यात (कूर्द्)
उत्तर - वानरा: कूर्देरन् ।
५) तुम्ही सर्वांनी मला क्षमा करावी. (क्षम्)
उत्तर - यूयं मां क्षमेध्वम् ।
६) सर्वांनी प्रयत्न करावा. (प्र + यत्, चेष्ट्)
उत्तर - सर्वे प्रयतेरन् ।
७) राजाने शत्रूवर विजय मिळवावा.
उत्तर - नृप: शत्रुम् विजयेत ।
८) ईश्वराने रक्षण करावे (त्रै-त्राय्)
उत्तर - ईश्वर: त्रायेत ।
९) तुम्ही दोघांनी त्वरा करावी. (त्वर्)
उत्तर - युवां त्वरेयाथाम् ।
१०) सज्जनांनी दया करावी (दय्)
उत्तर - सज्जना: दयेरन् ।
११) तारकांनी चमकावे. (द्युत्-द्योत्)
उत्तर - तारका: द्योतेरन् ।
१२) आईने अन्न शिजवावे (पच्)
उत्तर - माता अन्नं पचेत ।
१३) सदस्यांनी पुस्तके न्यावीत. (नी-नय्)
उत्तर - सदस्या: पुस्तकानि नयेरन् ।
१४) असुरांनी बाधा करू नये. (बाध्)
उत्तर - असुरा: न बाधेरन् ।
१५) कोणीही भिक्षा मागू नये.
उत्तर - क: अपि न भिक्षेत ।
१६) तपस्व्याने यज्ञ करावा. (यज्)
उत्तर - तपस्वी यजेत ।
१७) चांगल्या कार्याला लवकर सुरवात करावी. (रभ्)
उत्तर - शुभं कार्यं शीघ्रं रभेत । (या वाक्यात कर्ता दिलेला नाही तृतीय पुरुषी एकवचनी धरून भाषांतर केले आहे.)
१८) दुर्बळांनी सबळांचा आश्रय घ्यावा्. (आ + श्रि-श्रय्)
उत्तर - दुर्बला: सबलं आश्रयेरन् ।
१९) विद्यार्थ्यांनी विद्या मिळवावी. (लभ्)
उत्तर - विद्यार्थिन: विद्यां लभेरन् ।
२०) मुलांनी आईवडीलांची सेवा करावी (सेव्)
उत्तर - पुत्रा: मातरं पितरं च सेवेरन् ।
No comments:
Post a Comment