मागच्या शुक्रवारी आपण व्यवहारात वापरता येणारे शिष्टाचाराचे काही शब्द पाहिले. आता आपण एकमेकांना भेटल्यावर जे वाक्यप्रयोग करतो त्याविषयी जाणून घेऊया.
दोन व्यक्ती बरेच दिवसांनी भेटल्या आहेत. तर कसा संवाद होईल ?
१) सर्वं कुशलं ? = सर्व काही ठीक आहे ना ?
२) आम् कुशलम् । = हो ठीक आहे.
३) क: विशेष: ? = काय विशेष ?
४) भवता एव वक्तव्यम् । = आपणच सांगावं.
५) कुत: आगच्छसि ? = कोठून आलात ?
६) गृहत: आगच्छामि । घरातून आलो. पुण्यपत्तनत: आगच्छामि । पुण्याहून आलो. ग्रामत: आगच्छामि । गावाहून आलो
७) ज्ञातं वा ? = कळलं का तुम्हाला ?
८) कदा आगमनं भवत: ? = आपले आगमन केव्हा झाले ?
९) इदानीम् एव । अद्य एव । = आताच. आजच.
१०) किमर्थम् ? = कशासाठी ?
११) एवमेव । = सहजच.
आज मी नवीन काही पाठ घेणार नाहीये. मागच्या १३ व्या पाठात आपण काही फक्त कर्ता व क्रियापद असलेली वाक्ये पाहिली होती. त्या वाक्यांचे आपण मराठीत भाषांतर केले होते. आता मी काही मराठी वाक्ये देणार आहे. त्याप्रमाणे तुम्ही त्यांचे संस्कृत भाषांतर करायचे आहे. वाक्ये सर्व पुरुषातील आहेत.
पुन्हा एकदा एका धातूची कर्त्याबरोबर क्रियापदे कशी होतात ते चालवून दाखवते. म्हणजे तुम्हाला मागच्या नोट्स शोधत बसायला नकोत.
अहं नमामि । आवां नमाव: । वयं नमाम: ।
त्वं नमसि । युवां नमथ: । यूयं नमथ ।
स: नमति । तौ नमत: । ते नमन्ति ।
तसेच दोन पाठात दिलेल्या ३० क्रियापदांची यादीही परत देत आहे.
१) अर्च् = पूजा करणे २) काङ्क्ष् = इच्छा करणे ३) कूज् = कूजन करणे ४) क्रीड् = खेळणे ५) खाद् = खाणे ६) खेल् = खेळणे ७) गर्ज् = गर्जना करणे ८) गुञ्ज् = गुणगुणणे ९) चर् = फिरणे १०) चल् = चालणे ११) जप् = जप करणे १२) तप् = तप करणे १३) त्यज् = टाकणे १४) दह् = जाळणे १५) धाव् = धावणे १६) नन्द् = आनंदित होणे १७) निन्द् = निंदा करणे १८) पत् = पडणे १९) भज् = भजणे, २०) भ्रम् = भ्रमण करणे २१) रक्ष् = रक्षण करणे २२) राज् = शोभणे २३) वद् = बोलणे २४) वस् = रहाणे २५) वम् = ओकणे २६) वह् - वहाणे २७) वाञ्छ् = इच्छा करणे २८) व्रज् = जाणे २९) शप् = शाप देणे ३०) हस् = हसणे ३१) पठ् - अभ्यस करणे, वाचणे. ३२) अट् = फिरणे ३३) गद् = बोलणे
हे सर्व धातू आपल्या परिचयाचे आहेत.
प्रश्न १) खालील मराठी वाक्यांचे संस्कृतमधे भाषांतर करा.
१) वडील (जनक) पूजा करतात. २) मी इच्छा करतो. ३) तू धावतोस ४) सिंह गर्जना करतात. ५) मुले खेळतात. ६) दोन गायक गुणगुणतात ७) आम्ही सर्व चालतो ८) तुम्ही दोघे बोलता.९) सर्व साधक तप करतात. १०) कोकिळ कूजन करतो. ११) आम्ही सर्व जप करतो. १२) राजा रक्षण करतो १३) दोन पर्यटक भ्रमण करतात १४) मुनी शाप देतो १५) आम्ही दोघे अभ्यास करतो. १६) रमेश, महेश व सुरेश बोलतात. १७) मुले खेळतात. १८) साधक तप करतात. १९) अग्नि जाळतो. २०) आम्ही आनंदित होतो.
प्रश्न २ रा खालील तक्त्यावरून वाक्य तयार करा.
एक लक्षात ठेवायचे की ज्यावेळी स्वराने सुरू होणारे क्रियापद येईल त्यावेळी अनुस्वार न देता व्यंजन लिहावयाचे. अहं अटामि असे लिहायचे नाही.
उदा. अहम् अटामि । अहमटामि । असा संधी होऊन जातो. पण आपण आता संधी न करता सुटेच लिहावे.
दोन व्यक्ती बरेच दिवसांनी भेटल्या आहेत. तर कसा संवाद होईल ?
१) सर्वं कुशलं ? = सर्व काही ठीक आहे ना ?
२) आम् कुशलम् । = हो ठीक आहे.
३) क: विशेष: ? = काय विशेष ?
४) भवता एव वक्तव्यम् । = आपणच सांगावं.
५) कुत: आगच्छसि ? = कोठून आलात ?
६) गृहत: आगच्छामि । घरातून आलो. पुण्यपत्तनत: आगच्छामि । पुण्याहून आलो. ग्रामत: आगच्छामि । गावाहून आलो
७) ज्ञातं वा ? = कळलं का तुम्हाला ?
८) कदा आगमनं भवत: ? = आपले आगमन केव्हा झाले ?
९) इदानीम् एव । अद्य एव । = आताच. आजच.
१०) किमर्थम् ? = कशासाठी ?
११) एवमेव । = सहजच.
आज मी नवीन काही पाठ घेणार नाहीये. मागच्या १३ व्या पाठात आपण काही फक्त कर्ता व क्रियापद असलेली वाक्ये पाहिली होती. त्या वाक्यांचे आपण मराठीत भाषांतर केले होते. आता मी काही मराठी वाक्ये देणार आहे. त्याप्रमाणे तुम्ही त्यांचे संस्कृत भाषांतर करायचे आहे. वाक्ये सर्व पुरुषातील आहेत.
पुन्हा एकदा एका धातूची कर्त्याबरोबर क्रियापदे कशी होतात ते चालवून दाखवते. म्हणजे तुम्हाला मागच्या नोट्स शोधत बसायला नकोत.
अहं नमामि । आवां नमाव: । वयं नमाम: ।
त्वं नमसि । युवां नमथ: । यूयं नमथ ।
स: नमति । तौ नमत: । ते नमन्ति ।
तसेच दोन पाठात दिलेल्या ३० क्रियापदांची यादीही परत देत आहे.
१) अर्च् = पूजा करणे २) काङ्क्ष् = इच्छा करणे ३) कूज् = कूजन करणे ४) क्रीड् = खेळणे ५) खाद् = खाणे ६) खेल् = खेळणे ७) गर्ज् = गर्जना करणे ८) गुञ्ज् = गुणगुणणे ९) चर् = फिरणे १०) चल् = चालणे ११) जप् = जप करणे १२) तप् = तप करणे १३) त्यज् = टाकणे १४) दह् = जाळणे १५) धाव् = धावणे १६) नन्द् = आनंदित होणे १७) निन्द् = निंदा करणे १८) पत् = पडणे १९) भज् = भजणे, २०) भ्रम् = भ्रमण करणे २१) रक्ष् = रक्षण करणे २२) राज् = शोभणे २३) वद् = बोलणे २४) वस् = रहाणे २५) वम् = ओकणे २६) वह् - वहाणे २७) वाञ्छ् = इच्छा करणे २८) व्रज् = जाणे २९) शप् = शाप देणे ३०) हस् = हसणे ३१) पठ् - अभ्यस करणे, वाचणे. ३२) अट् = फिरणे ३३) गद् = बोलणे
हे सर्व धातू आपल्या परिचयाचे आहेत.
प्रश्न १) खालील मराठी वाक्यांचे संस्कृतमधे भाषांतर करा.
१) वडील (जनक) पूजा करतात. २) मी इच्छा करतो. ३) तू धावतोस ४) सिंह गर्जना करतात. ५) मुले खेळतात. ६) दोन गायक गुणगुणतात ७) आम्ही सर्व चालतो ८) तुम्ही दोघे बोलता.९) सर्व साधक तप करतात. १०) कोकिळ कूजन करतो. ११) आम्ही सर्व जप करतो. १२) राजा रक्षण करतो १३) दोन पर्यटक भ्रमण करतात १४) मुनी शाप देतो १५) आम्ही दोघे अभ्यास करतो. १६) रमेश, महेश व सुरेश बोलतात. १७) मुले खेळतात. १८) साधक तप करतात. १९) अग्नि जाळतो. २०) आम्ही आनंदित होतो.
प्रश्न २ रा खालील तक्त्यावरून वाक्य तयार करा.
एक लक्षात ठेवायचे की ज्यावेळी स्वराने सुरू होणारे क्रियापद येईल त्यावेळी अनुस्वार न देता व्यंजन लिहावयाचे. अहं अटामि असे लिहायचे नाही.
उदा. अहम् अटामि । अहमटामि । असा संधी होऊन जातो. पण आपण आता संधी न करता सुटेच लिहावे.
No comments:
New comments are not allowed.