पाठ ६४ वा - स्वयं-अधयनार्थ
खालील कथेचे भाषांतर लिहून त्या कथेला नाव द्या -
एकदा कोऽपि जम्बूको भ्राम्यति क्षुधितो वने ।
द्राक्षाफलानि सहसा लतायां वीक्षते तदा ॥१॥
अर्थ - एकदा एक भुकेलेला कोल्हावनामधे फिरत होता. तेव्हा त्याला अचानक वेलीवर द्राक्षाची फळे दिसली.
तेषां फलानां लाभाय लोभात्स यतते भृशम् ।
ग्रीवां करोति चोर्ध्वं स: परं न लभते फलम् ॥२॥
अर्थ - ती फळे मिळवण्यासाठी मान वर करून त्याने लोभाने खूप प्रयत्न केला. पण त्याला फळ मिळाले नाही.
अन्ते स जायते खिन्न: निन्दत्येव फलानि च ।
द्राक्षाफलानि चाम्लानि न तेभ्य: स्पृहयाम्यम् ॥३॥
अर्थ - शेवटी तो खिन्न झाला आणि फळांची निंदा करू लागला की द्राक्षफळे आंबट आहेत. मी त्यांची इच्छा करत नाही.
कठीण शब्दांचे अर्थ
जम्बूक = कोल्हा.
भृशम् = पुष्कळ
ग्रीवा = मान
आम्ल = आंबट
प्रश्न १) खालील विधानांना अनुरूप प्रश्न तयार करा. उत्तराचा शब्द ठळक अक्षरात लिहिला आहे. ठळक अक्षरातील शब्द प्रश्नाचे उत्तर म्हणून यायला हवा. असे प्रश्न तयार कराय़चे आहेत.
१) जम्बूक: वने भ्राम्यति ।
२) जम्बूक: द्राक्षाफलानि वीक्षते ।
३) जम्बूक: द्राक्षाफलानि वीक्षते ।
४) जम्बूक: द्राक्षाफलानि लतायां वीक्षते ।
५) जम्बूक: वने भ्राम्यति ।
६) स: फलानां लाभाय प्रयतते ।
७) स: ग्रीवाम् ऊर्ध्वं करोति । प्रश्न २
८) जम्बूक: फलं न लभते ।
९) जम्बूक: फलं न लभते ।
१०) जम्बूक: खिन्न: जायते ।
११) जम्बूक: फलानि निन्दति ।
१२) द्राक्षाफलानि आम्लानि ।
१३) द्राक्षाफलानि आम्लानि ।
१४) अहं द्राक्षाफलेभ्य: न स्पृहयामि ।
प्रश्न २) कंसातील सूचनांनुसार बदल करा.
१) एकदा जम्बूक: वने भ्राम्यति । (वाक्य बहुवनची करा.)
२) एकदा जम्बूक: वने भ्राम्यति । (भ्रम् धातू ऐवजी अट् धातू वापरा,)
३) द्राक्षाफलानि स: वीक्षते । (वीक्षते ऐवजी दृश्-पश्य् धातू वापरा.)
४) स: फलं न लभते । (लभ् धातूऐवजी विद्-विन्द् धातू वापरा.)
५) द्राक्षाफलानि आम्लानि । (आम्लानि ऐवजी आम्लम् विशेषण योजा).
६) स: खिन्न: जायते । (जायते ऐवजी खिद् धातू वापरा.)
७) स: फलानि निन्दति । (निन्द् धातू ऐवजी गर्ह् (१ आ. प.) धातू वापरा,)
सरावासाठी अभ्यास
प्रश्न १) रूपे ओळखा
क:, भ्राम्यति, वने, फलानि, लतायाम्, वीक्षते, तेषाम्, फलानां, लाभाय, लोभात्, स: यतते, ग्रीवाम्, लभते, जायते, निन्दति, तेभ्य:, स्पृहयामि
=============================
६४ स्वयं-अध्ययनार्थ पाठाची उत्तरे
कथेचे नाव - द्राक्षाफलानि आम्लानि
प्रश्न १) खालील विधानांना अनुरूप प्रश्न तयार करा. उत्तराचा शब्द ठळक अक्षरात लिहिला आहे. ठळक अक्षरातील शब्द प्रश्नाचे उत्तर म्हणून यायला हवा. असे प्रश्न तयार कराय़चे आहेत.
१) जम्बूक: वने भ्राम्यति ।
जम्बूक: कुत्र भ्राम्यति ?
२) जम्बूक: द्राक्षाफलानि वीक्षते ।
क: द्राक्षाफलानि वीक्षते ?
३) जम्बूक: द्राक्षाफलानि वीक्षते ।
जम्बूक: किं वीक्षते ?
४) जम्बूक: द्राक्षाफलानि लतायां वीक्षते ।
जम्बूक: द्राक्षाफलानि कुत्र वीक्षते ?
५) जम्बूक: वने भ्राम्यति ।
क: वने भ्राम्यति ?
६) स: फलानां लाभाय प्रयतते ।
स: किमर्थं प्रयतते ?
७) स: ग्रीवाम् ऊर्ध्वं करोति ।
स: किम् ऊर्ध्वं करोति ?
८) जम्बूक: फलं न लभते ।
क: फलं न लभते ।
९) जम्बूक: फलं न लभते ।
जम्बूक: किं न लभते ?
१०) जम्बूक: खिन्न: जायते ।
क: खिन्न: जायते ?
११) जम्बूक: फलानि निन्दति ।
जम्बूक: कं निन्दति ?
१२) द्राक्षाफलानि आम्लानि ।
कानि आम्लानि ?
१३) द्राक्षाफलानि आम्लानि ।
द्राक्षाफलानि कीदृशानि ?
१४) अहं द्राक्षाफलेभ्य: न स्पृहयामि ।
अहं कस्मै न स्पृहयामि ?
प्रश्न २) कंसातील सूचनांनुसार बदल करा.
१) एकदा जम्बूक: वने भ्राम्यति ।
(वाक्य बहुवनची करा.)
एकदा जम्बूका: वने भ्राम्यन्ति ।
२) एकदा जम्बूक: वने भ्राम्यति । (भ्रम् धातू ऐवजी अट् धातू वापरा.)
एकदा जम्बूक: वने अटति ।
३) द्राक्षाफलानि स: वीक्षते । (वीक्षते ऐवजी दृश्-पश्य् धातू वापरा.)
द्राक्षाफलानि स: पश्यति ।
४) स: फलं न लभते । (लभ् धातूऐवजी विद्-विन्द् धातू वापरा.)
स: फल न विन्दति ।
५) द्राक्षाफलानि आम्लानि । (आम्लानि ऐवजी आम्लम् विशेषण योजा).
द्राक्षाफलम् आम्लम् ।
६) स: खिन्न: जायते । (जायते ऐवजी खिद् धातू वापरा.)
स: खिद्यते ।
७) स: फलानि निन्दति । (निन्द् धातू ऐवजी गर्ह् (१ आ. प.) धातू वापरा,)
स: फलानि गर्हते ।
===================================
No comments:
Post a Comment